Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Szczecinie-Stołczynie

Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Szczecinie-Stołczynie
kościół parafialny
Wyznanie	rzymskokatolickie
Dekanat	Szczecin-Żelechowa
Obiekt sakralny	Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny w Szczecinie
Adres	ul. Kościelna 4 71-834 Szczecin
Data powołania	23 czerwca 1946
Odpust	sobota po oktawie Bożego Ciała

Historia

Lata do 1945

Stołczyn był niemiecką szlachecką wioską zwaną Stoltenhagen lub Stolzenhagen, położoną na północ od Szczecina i oddaloną od jego centrum 7 km.

• W 1260 roku książę Barnim I nadał klasztorowi Cysterek ze Szczecina 1 łan ziemi w Stołczynie.
• W 1286 roku pojawia się pierwsza wzmianka o kościele, która mówi, że na jego miejscu w połowie XV wieku wzniesiono nową budowlę z surowej wypalanej cegły na planie prostokąta z wystającą kwadratową już od podstawy wieżą od strony zachodniej. Kościół ten w okresie trwania katolicyzmu na Pomorzu Zachodnim należał do kartuzów - dawnego katolickiego zakonu o bardzo surowej regule. W połowie XVI wieku przejęli go protestanci.
• W 1313 roku klasztor Cysterek otrzymał jeszcze jeden łan ziemi w Stołczynie.
• W 1346 roku przy erygowaniu kościoła św. Ottona na zamku w Szczecinie książę Barnim IV jako uposażenie nadał kościołowi 6 łanów ziemi w Stołczynie.
• W 1376 roku książę Świętobór I i Bogusław VII nadali kapitule przy Kościele Mariackim w Szczecinie 8 łanów ziemi w Stołczynie do użytku dwóch wikariatów.
• W 1596 roku powstaje protokół powizytacyjny kościoła, który mówi że prawo patronatu jest w gestii panującego księcia. Kościół w Stołczynie był kościołem matką w stosunku do kościoła filialnego w Przęsocinie. Ponadto do kościoła w Stołczynie należały Glinki,11 rybaków z Gocławia, 3 rybaków i 1 chłop z Babina, majątek i 7 rybaków z Krasnicy. Pastorem był Laurenty Grönenbergk powołany na to stanowisko przez panującego księcia Jana Fryderyka, a wprowadzony przez superintendenta Jana Coglera. Do służby kościelnej należeli: Andrzej Schonenberg przyjęty przez proboszcza już w 1590 roku oraz diakoni: Jochin Schmerwinckel i Chim Gise - prawdopodobnie lepiej sytuowani parafianie, gdyż nie pobierali oni z racji swych funkcji żadnych świadczeń.
• W 1825 roku w Stołczynie było 16 chłopów (gospodarzy) i 11 zagrodników, kościół, 2 szkoły, 102 domy mieszkalne, 13 zabudowań fabrycznych i 186 zabudowań gospodarczych (stodoły, stajnie, obory itp.)
• W 1828 roku poza zabudowaniami kościelnymi znajdują się tu 2 szkoły, 102 domy mieszkalne, 13 zabudowań fabrycznych, i 128 zabudowań gospodarczych. Wieś zamieszkiwało 220 rodzin liczących 1123 osoby. Ludność obsługiwało 4 piekarzy, 4 kowali, 1 cieśla, 2 kramarzy, 5 wyszynków, 1 akuszerka, 1 sklep z tzw. wiktualiami, 2 młyny.
• W 1833 roku rybołówstwem na pobliskiej Odrze zajmowało się 27 rodzin, stołczyńskie cegielnie produkowały 50 tysięcy cegieł rocznie. Rolnicy łącznie posiadali 150 koni, 200 sztuk bydła, 250 owiec, 100 świń i 16 kóz. Areał wsi wynosił łącznie 4890 mórg, w tym ziemi uprawnej 1848 mórg, łąk 427 mórg, pastwisk 2256, lasów 150, rowów 7, nieużytków 107, zabudowy 12, ogrody 88. Gliniana, wilgotna i zimna ziemia nie dawała wielkich plonów. Stosowano system trójpolowy. Uprawiano stosunkowo mało rzepaku, więcej pszenicy, żyta i owsa. Po zmelioryzowaniu pól wielu chłopów uprawiało sadownictwo.
• W 1840 roku w Stołczynie mieszkało 650 osób.
• W 1864 roku w Stołczynie mieszkało 1838 osób.
• W latach 1914 -1918 Miejscowości sąsiadujące ze Stołczynem, takie jak Kraśnica i Glinki, zbliżyły się do siebie zabudową, następnie połączyły się w jeden organizm administracyjny pod nazwą Stołczyn - Glinki. Każda z tych wiosek zachowała swoją specyfikę. W Stołczynie przeważało rolnictwo, Kraśnica położona niżej miała charakter przemysłowy. Glinki położone nad Odrą były wioską rybacką. Wybudowane w Kraśnicy zakłady przemysłowe, takie jak Eisenwerk Kraft (1896), elewator zbożowy oraz "Stocznia Bałtycka" budowały w Stołczynie domy dla pracowników tych zakładów.
• W latach 1896 wybudowano hutę Eisenwerk Kraft.
• W 1939 roku do kościoła w Stołczynie należały wioski: Babin, Gocław, Kraśnica, Przęsocin, Skolwin. W miejscowościach tych zamieszkiwało ponad 30 tysięcy osób. W Skolwinie i Przęsocinie były kościoły filialne, obsługiwane przez duchownych ze Stołczyna.

Lata po 1945

• Po 1945 roku kościół został przejęty przez parafię rzymsko-katolicką pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny. Pomalowano wewnętrzne ściany kościoła.
• W latach 1950-1960 przełożono pokrycie dachu.
• W 1957 roku Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny w Szczecinie - Stołczynie został wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 296 (decyzja Kl.V-0/306/57 z dnia 22 października 1957, nazwa na liście: kościół Niepokalanego Serca NMP).
• W 1969 roku powstał dekanat Szczecin - Stołczyn, w skład którego weszły parafie: Nowe Warpno, Police, Szczecin - Stołczyn, Szczecin - Golęcino, Szczecin - Skolwin, Trzebież.
• W latach 70-tych XX wieku zbito tynki z dolnej części wieży, a od strony północnej dobudowano zakrystię.
• W roku 1976 do dekanatu Szczecin - Stołczyn należały parafie: Jasienica, Nowe Warpno, Pilchowo, Police, Szczecin Glinki, Szczecin - Golęcino, Szczecin - Skolwin, Szczecin - Warszewo, Szczecin - Żelechowo, Trzebież, Wołczkowo.
• W roku 2001 z części Parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Szczecinie-Stołczynie ks. bp. Zygmunt Kamiński erygował parafię pw. św. Faustyny Kowalskiej, tak więc obszar Parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Szczecinie-Stołczynie uległ znacznemu zmniejszeniu.
• W latach 1980-1981 przeprowadzono konserwację ołtarza i ambony. W oknach wschodniej ściany założono witraże ufundowane przez wiernych ze Stołczyna.
• W latch 2023/2024 trwają prace konserwatorskie i remontowe wewnątrz i wokół kościoła.

Średniowieczne zabytki klasy zerowej

• 
  Średniowieczny ołtarz po renowacji
• 
  Średniowieczna ambona po renowacji
• 
  Średniowieczne figurki po renowacji

Prace remontowe 2023

• 
  Prace remontowe wokół kościoła 17.11.2023
• 
  Prace remontowe wokół kościoła 17.11.2023
• 
  Prace remontowe wokół kościoła 17.11.2023

Bibliografia

• AP, Archiwum Książąt Szczecińskich, Matrykuła kościoła i protokół powizytacyjny z 1596 roku., I/5855
• Dzieje Parafii pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Szczecinie - Stołczyn w latach 1951 - 2000, ks. Jan Mielimączka, praca magisterska pod kier. ks. dra Grzegorza Wejmana, Poznań 2001
• Dzieje Szczecina, t.III, pod red. T.Białeckiego, L.Turek - Kwiatkowskiej, Szczecin 1994, str.100, 241, 326, 711, 721.
• Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml