Ryszard Major

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ryszard Major
reżyser teatralny
brak zdjecia
Data urodzenia 28 lutego 1948
Miejsce urodzenia Kraków
Data śmierci 4 września 2010
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny (kw. 22B-11-9)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Ryszard Major (1948-2010) – reżyser teatralny, aktor, dyrektor teatrów

Życiorys

Ryszard Major urodził się 28 lutego 1948 roku w Krakowie. Ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (1971) i Wydział Reżyserii Dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Był założycielem i kierownikiem słynnego teatru studenckiego Pleonasmus, który działał w latach 1970–1976 przy Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1974 roku reżyserował wybrane widowiska świnoujskiego Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej (FAMA).

W latach 1975-1982 w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku wyreżyserował 25 spektakli, m.in. Bal w operze Juliana Tuwima, Marię Stuart Fryderyka Schillera, Wieczór Trzech Króli Williama Shakespeare'a, Białe małżeństwo Tadeusza Różewicza, Wieloryba Władysława Zawistowskiego, Sto rąk, sto sztyletów Jerzego Żurka, Teatr osobny Mirona Białoszewskiego, Iwonę księżniczkę Burgunda Witolda Gombrowicza. Pracował także w gdańskim Teatrze Miniatura i Teatrze Miejskim w Gdyni. Wspólnie z aktorką Bogusławą Czosnowską był założycielem Studium Aktorskiego przy Teatrze Wybrzeże.

Od 1982 roku związany ze Szczecinem, gdzie do 1990 roku sprawował funkcję dyrektora artystycznego Teatru Współczesnego. W latach 1990-1993 roku piastował stanowisko dyrektora naczelnego i artystycznego Bałtyckiego Teatru Dramatycznego im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie. Jednocześnie z przerwami reżyserował w Teatrze Polskim w Szczecinie. Później pracował w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie. Początkowo jako dyrektor naczelny i artystyczny (1995-2002), a następnie jako reżyser (od 1 grudnia 2002 do 31 sierpnia 2004). W Gorzowie zasłynął spektaklem Taki nam się snuje dramat, będącym autorskim połączeniem Wesela Stanisława Wyspiańskiego, Tanga Sławomira Mrożka i Iwony księżniczki Burgunda Witolda Gombrowicza.

Od 8 maja 2009 roku ponownie w Szczecinie. Aż do śmierci reżyserował w Teatrze Polskim. Współpracował również z Teatrem Krypta oraz z Teatrem Telewizji, dla którego m.in. wyreżyserował: Aktora Cypriana Kamila Norwida (1975), Krystynę Augusta Strindberga (1980), Ślub Witolda Gombrowicza (1983), Zapisz to Miron Mirona Białoszewskiego (1988), Listy do Niny Stanisława Ignacego Witkiewicza (1988).

Specjalizował się w inscenizacjach tekstów literatury polskiej, a jego ulubionym autorem był Witold Gombrowicz. Wyreżyserował ponad sto spektakli teatralnych. Często współpracował ze scenografką Ewą Krechowicz. Wraz ze swoimi przyjaciółmi, scenografem Janem Banuchą i kompozytorem Andrzejem Głowińskim, tworzyli słynny w środowisku teatralnym tercet. Wspólnie przygotowali kilkadziesiąt niezapomnianych przedstawień teatralnych. Pożegnalnym spektaklem reżysera, nad którym pracował już w trakcie choroby, był Bal manekinów Brunona Jasieńskiego (premiera w lutym 2010 roku w Teatrze Wybrzeże).

Zmarł 4 września 2010 roku w Szczecinie po długiej i ciężkiej chorobie. Pochowany został 9 września na Cmentarzu Centralnym (kw. 22B-11-9).

Reżyseria (Szczecin)

Teatr

Ryszard Major (fot. Jacek Fijałkowski)
Tytuł Autor Teatr data premiery
Łyżki i księżyc Emil Zegadłowicz Teatr Polski 27 września 1981
Pokojówki Jean Genet Teatr Współczesny 16 października 1982
Operetka Witold Gombrowicz Teatr Współczesny 10 grudnia 1982
Czekając na Godota Samuel Beckett Teatr Współczesny 25 lutego 1983
Kobieta, która zabiła Sidney Garrick Teatr Współczesny 18 czerwca 1983
Miłość Don Perlimplina do Belisy w jego ogrodzie Federico Garcia Lorca Teatr Współczesny 28 października 1983
Nie-Boska komedia Zygmunt Krasiński Teatr Współczesny 16 grudnia 1983
Wysocki Władysław Zawistowski Teatr Współczesny 14 września 1984
Białe małżeństwo Tadeusz Różewicz Teatr Współczesny 21 grudnia 1984
Matka Stanisław Ignacy Witkiewicz Teatr Współczesny 14 czerwca 1985
W mrokach złotego pałacu, czyli Bazylissa Teofanu Tadeusz Miciński Teatr Współczesny 6 grudnia 1985
Jak się kochają w niższych ... Alan Ayckbourn Teatr Współczesny 15 marca 1986
Baśń o wronim oku Jacek Kotlica Teatr Współczesny 17 maja 1986
Ławeczka Aleksander Gelman Teatr Współczesny 14 marca 1987
Opętanie Witold Gombrowicz Teatr Współczesny 24 maja 1985
Wesele Stanisław Wyspiański Teatr Współczesny 5 grudnia 1987
Jak tu dzisiaj grać? Kabaret Klim Teatr Współczesny 6 lutego 1988
Tyle wiatru wokoło Józef Narkowicz Teatr Współczesny 19 lutego 1988
Kabaret Kici-Koci Miron Białoszewski Teatr Współczesny 26 listopada 1988
Pieśń nad pieśniami Wiesław Dymny Teatr Współczesny 18 grudnia 1988
Historia Witold Gombrowicz Teatr Współczesny 24 czerwca 1990
Bunia Roberto Cossa Teatr Polski 27 marca 1993
Bal u Salomona Konstanty Ildefons Gałczyński Teatr Krypta 21 kwietnia 1993
Ferdydurke Witold Gombrowicz Teatr Polski 4 czerwca 1994
Ubu król, czyli Polacy Alfred Jarry Teatr Polski 13 listopada 1994
Podróż do końca mapy Władysław Zawistowski Teatr Polski 10 lutego 1996
Damy i huzary Aleksander Fredro Teatr Współczesny 13 września 1997
Sztuka Yasmina Reza Teatr Polski (scena Teatr Kameralny) 25 września 1998
Wizyta starszej pani Friedrich Dürrenmatt Teatr Polski 6 lutego 1999
Wieczór teatralny z Konstantym Konstanty Ildefons Gałczyński Teatr Polski 16 lutego 2003
Faust Johann Wolfgang Goethe Teatr Polski 8 listopada 2003
Elementarz Marian Falski Teatr Polski 1 września 2004
Zbrodnia z premedytacją Witold Gombrowicz Teatr Krypta 5 marca 2005
Don Kichot Miguel de Cervantes Teatr Polski 11 listopada 2006
Pułkownik-Ptak Christo Bojczew Teatr Polski 16 lutego 2008
Na czworakach Tadeusz Różewicz Teatr Polski 23 maja 2009



Telewizja

Tytuł Autor Teatr Data premiery
Czekając na Godota Samuel Beckett Teatr Telewizji (cykl: Wieczór w teatrze) - przeniesienie z Teatru Współczesnego 25 lutego 1983



Nagrody i wyróżnienia

  • 1974 – nagroda III stopnia za reżyserię przedstawienia Teatr osobny Mirona Białoszewskiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku na XV FPSW we Wrocławiu
  • 1981 – nagroda teatralna wojewody gdańskiego za twórcze poszukiwania w dziedzinie teatru lalek - za reżyserię przedstawienia Wyspa wierszy pana Tuwima w Teatrze Lalki i Aktora Miniatura w Gdańsku
  • 1982 – nagroda Prezydenta m.Gdańska za upowszechnianie kultury i sztuki
  • 1983 – nagroda Redakcji Tygodnika „Fakty” w Bydgoszczy
  • 1983 – nagroda za reżyserię przedstawień Ślub Witolda Gombrowicza w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku i Czekając na Godota Samuela Becketta w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na XXV FTPP w Toruniu
  • 1984 – nagroda za reżyserię przedstawienia Miłość don Perlimplina do Belisy w jego ogrodzie Federica Garcii Lorki w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na XIX OPTMF w Szczecinie
  • 1987 – III Nagroda Publiczności i nagroda jury dla przedstawienia Ławeczka Aleksandra Gelmana w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na XXII OPTMF w Szczecinie
  • 1993 – nagroda RM i Zarządu miasta Szczecina dla Teatru Krypta w Szczecinie za przedstawienie Bal u Salomona Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego na XXVIII OPTMF w Szczecinie
  • 1994 – Nagroda Towarzystwa Przyjaciół Teatru im.Osterwy w Gorzowie
  • 1998 – nominacja spektaklu Damy i huzary do Bursztynowego Pierścienia 1998
  • 2000 – Nagroda Kulturalna Prezydenta miasta Gorzowa za reżyserię spektakli Taki nam się snuje dramat oraz Żegnaj, Judaszu Ireneusza Iredyńskiego
  • 2010 – nagroda marszałka województwa pomorskiego za całokształt twórczości



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1975 – Odznaka Janka Krasickiego
  • 1979 – Brązowy Krzyż Zasługi
  • 1984 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1985 – Zasłużony Działacz Kultury



O Ryszardzie Majorze

  • Ryszard Major był reżyserem „literackim”, świetnie „czytał”, analizował tekst sceniczny, umiał być też precyzyjny warsztatowo, chętnie grał teatralną konwencją. Interesowały go relacje między Człowiekiem i Historią - ukazywał rządzące nimi mechanizmy, twarde prawa, jakim podlega jednostka. Często podejmował temat Twórca i Świat. (Artur D. Liskowacki – krytyk teatralny, pisarz, dziennikarz „Kuriera Szczecińskiego”)



Ryszard Major w prasie



Bibliografia

Inne źródła



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz