Ryszard Sawicki

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ryszard Sawicki
aktor
brak zdjecia
Data urodzenia 27 listopada 1891
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 10 września 1967
Miejsce śmierci Świnoujście
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 40B-5-27)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Ryszard Sawicki (1891-1967) – aktor

Życiorys

Ryszard Sawicki (wł. Ryszard Krameris) urodził się 27 listopada 1891 roku w Wilnie w rodzinie robotniczej. Był synem Kazimierza Kramerisa i Łucji z d. Sawickiej. W młodości pracował fizycznie. Po ukończeniu szkoły średniej podjął studia prawnicze na uniwersytecie w Piotrogrodzie (ob. Petersburg). Po dwóch latach przerwał naukę i zaczął uczęszczać do trzyletniego studium aktorskiego Toporkowej przy miejscowej szkole dramatycznej. Zadebiutował w 1917 roku w reprezentacyjnej sali Teatru Państwowego w miejscowości Krasnoje Sieło k. Piotrogrodu. Na scenie używał nazwiska panieńskiego matki. Później grał w Teatrze Saburowa w Piotrogrodzie (1918) i w Państwowym Teatrze w Saratowie (sez. 1919/1920). W 1920 roku przeniósł się do Rygi. Do 1928 roku występował na scenie teatru Russkaja Drama, gdzie grał u boku znakomitego radzieckiego aktora Wasilija Kaczałowa. Kolejno był aktorem teatrów litewskich w Kownie, Kłajpedzie i w Szawlach. Zagrał m.in. Barona w Na dnie M. Gorkiego, Roberta Dudleya w Marii Stuart F. Schillera, Chlestakowa w Rewizorze M. Gogola. Prawdopodobnie przebywał na Litwie do 1944 roku. Wg innych źródeł w czasie II wojny światowej został wywieziony na roboty do Niemiec.

Po powrocie do Polski pracował w majątku koło Łodzi (do 1946). W latach 1947-1948 był referentem kulturalno-oświatowym, a potem kierownikiem świetlicy w Wałbrzychu. Od 1948 do 1952 roku był aktorem w zespole Wiktora Biegańskiego w Teatrze Miejskim w Świdnicy.

W 1952 roku przeniósł się do Szczecina. Do przejścia na emeryturę w 1966 roku był aktorem Państwowych Teatrów Dramatycznych. W lutym 1961 roku obchodził jubileusz czterdziestopięciolecia pracy artystycznej. Wystąpił wówczas w roli Heneka Jensena w Wielkim bluffie. Po 1961 roku występował rzadziej i najczęściej w niewielkich rolach. W 1955 roku wystąpił w epizodycznej roli starego Niemca w filmie Jana Rybkowskiego Godziny nadziei.

Był drugim mężem Ireny Zofii Dulembianki (1903-1987), z którą ślub wziął 3 marca 1949 roku w Świdnicy. Małżeństwo było bezdzietne.

Zmarł 10 września 1967 roku w Świnoujściu. Został pochowany pod nazwiskiem Krameris na Cmentarzu Centralnym (kw. 40B-5-27).



Teatr (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyser Rola Teatr Data premiery
Mieszczanie Maksym Gorki Emil Chaberski Pierczychin Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 lutego 1952
Jacht „Paradise” Roman Hussarski, Stanisław Lem Emil Chaberski Profesor Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 września 1952
Ożenek Mikołaj Gogol Emil Chaberski Podkolesin, urzędnik, radca dworu Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 grudnia 1952
Pan Teodor Zrzęda Carlo Goldoni Bronisław Kassowski Teodor Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 28 czerwca 1953
Za tych, co na morzu! Borys Ławreniew Emil Chaberski Komandor Charitonow Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 listopada 1953
Na południe od 38 równoleżnika Thai-Dian-Czub Emil Chaberski Doktor Tian Men Hi Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 8 maja 1954
Świętoszek Molière Emil Chaberski Tartuffe Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 10 listopada 1954
Oświadczyny (grane z Eugeniuszem Onieginem Aleksandra Puszkina w reż. Marii Straszewskiej pod wspólnym tytułem Wieczór przyjaźni) Antoni Czechow Emil Chaberski Iwan Wasiliewicz Łomow Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 grudnia 1954
Ostry dyżur Jerzy Lutowski Ludwik Benoit Machcewicz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 19 listopada 1955
Spotkanie Jean Anouilh Jan Maciejowski Filemon Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 lipca 1956
Klub kawalerów Michał Bałucki Jan Maciejowski Sobieniewski, prezes klubu Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 listopada 1956
Cyd Stanisław Wyspiański Aleksander Rodziewicz Don Diego Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 grudnia 1957
Beatrix Cenci Juliusz Słowacki Aleksander Rodziewicz Ksiądz Anselmo Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 grudnia 1958
Maria Stuart Friedrich Schiller Aleksander Rodziewicz Melwil Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 marca 1959
Zemsta Aleksander Fredro Józef Gruda Dyndalski Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 7 grudnia 1960
Manon Lescaut Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta Zdzisław Tobiasz Pierre Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 31 grudnia 1960
Wielki bluff Juliusz Głowacki Aleksander Rodziewicz Henek Janssen Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 lutego 1961
Koledzy Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj Jan Maciejowski Makar Zawidonow Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 6 listopada 1963
Balladyna Juliusz Słowacki Maria Straszewska Lekarz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 13 marca 1965



Na scenie i w filmie



Nagrody i wyróżnienia



Odznaczenia



O Ryszardzie Sawickim

Należał do najbardziej cenionych aktorów szczecińskiej sceny. Pisano o nim m.in.:

  • (...) Ryszard Sawicki dał znakomitą postać Teodora, zrzędnego skąpca i domowego despoty, w niektórych momentach o wyjątkowej wprost sile ekspresji scenicznej. (Feliks Jordan o roli Teodora Zrzędy)


  • (...) I znowu brak mi miejsca na omówienie wszystkich tych ról, nie podobna jednak nie wspomnieć kol. Ryszarda Sawickiego, który w roli komandora Charitonowa stwarza postać o poważnym ładunku ideologicznym i demonstruje wysoki poziom warsztatu aktorskiego. Szkoda, że jeszcze niedoskonałe opanowanie mowy polskiej (kol. Sawicki grał długo na scenie rosyjskiej) jest dla niego znacznym utrudnieniem w pracy na polskiej scenie. (Jan Kreczmar, O młodzieży aktorskiej i teatrze szczecińskim, „Teatr” 1954 nr 2, s. 9)


  • (...) Sam jego wygląd mówił już za siebie. Gdy zmysłowe usta wypowiadają święte słowa, zimne spojrzenia niedobrych oczu wyraźnie mówią o tym, że te usta kłamią. Gdy chude dłonie odwracają naboznie kartki modlitewnika, opasły brzuch mówi wyraźnie, że królestwo boże Świetoszka jest na tej ziemi. (E. Messer o roli Tartuffe'a)


  • (...) Sam Tartuffe - to nowa, niezwykle interesujaca kreacja, najwybitniejszego chyba z naszych aktorów - Ryszarda Sawickiego. Bogate wnętrze, siła przeżycia, znakomite środki warsztatowe, oto cechy tej roli. Gdy Tartuffe wyznaje Elwirze swoją miłość, Sawicki przemawiał z takim żarem, że zapominało się o jego obłudzie, jego namiętność budziła raczej współczucie. (Feliks Jordan o roli Tartuffe'a)


  • (...) Wybitnie utalentowany, o bogatym wnętrzu i znakomitej technice, stworzył wiele nieprzeciętnych, zawsze nowych, nie powtarzających się postaci. (Program jubileuszowy)


  • (...) Rozporządzając dobrymi środkami warsztatowymi, stworzył w ciągu kilkunastu lat pobytu w szczecińskich teatrach wiele znakomitych kreacji aktorskich, które wysunęły go na czołowe miejsce w zespole. Między innymi piękną postać komandora Charitonowa w sztuce Ławrieniewa „Za tych, co na morzu”, Tartuffa w „Świętoszku”, Doktora Tian Men Hi w koreańskiej sztuce „Na południe od 38 równoleżnika”.' (Zofia Ordyńska, To już prawie sto lat..., s. 280-281)



Bibliografia

  • Zofia Ordyńska, To już prawie sto lat..., Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
  • Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965 (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
  • Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965 (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965
  • WL, Szczecin przyznaje nagrody teatralne, „Teatr” 1955 nr 17, s.20




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz