Huta Szczecin

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Huta Szczecin
Huta Szczecin
Wielkie piece
Nazwa niemiecka Eisenwerk Kraft
Data budowy 1897
Zobacz Huta Szczecin na mapie.


Huta „Szczecin” – obecnie nieistniejąca huta żelaza w szczecińskiej dzielnicy Stołczyn.

Historia

Okres międzywojenny

Huta Szczecin została wybudowana w Stołczynie w latach 1896-1897 przez śląskiego magnata przemysłowego, hrabiego Guido Henckel von Donnersmarck zu Neudeck. Do zakończenia II wojny światowej huta nosiła nazwę Eisenwerk Kraft. Pierwszym dyrektorem huty był pomysłodawca jej założenia - inż. Bernard Grau, który zakończył prace budowlane w lipcu 1897 roku. Pierwszy wytop surówki przeprowadzono 10 sierpnia 1897, drugi ruszył 6 marca 1898 wraz z rozruchem drugiego wielkiego pieca, a trzeci 3 sierpnia 1900 roku. W 1901 roku zatrudnienie w hucie przekroczyło 1000 osób. Systematyczny rozwój zakładu w latach 1912-1928 doprowadził do powiększenia kapitału z 18 mln marek w 1912 do 18,5 mln marek w 1928 roku. W międzyczasie ukończono budowę cementowni, która wykorzystywała szlakę z wielkich pieców do produkcji cementu portlandzko-żelaznego. W tym czasie do huty należały: młyn węglowy, fabryka smoły i amoniaku, 3 instalacje koksownicze, fabryka kamienia szlakowego, fabryka cementu, czerpiąca glinę ze stołczyńskich wzgórz cegielnia i 2 wielkie piece.

Huta w latach 30.



Po zakończeniu II wojny światowej

Dnia 16 maja 1946, po zakończeniu II wojny światowej i przejęciu zakładu przez władze polskie, nadano nazwę - Huta „Szczecin” . W wyniku działań wojennych Huta była zniszczona w 90 % . Dużą cześć ocalałych maszyn i urządzeń wywieziono do byłego ZSRR w ramach rekompensaty wojennej od Niemiec. Poostały dwa nieczynne wielkie piece i dmuchawy. Podjęto działania przywracające świetność zakładowi. Odbudowano wielkie piece i koksownię. Duży wkład w odbudowę zakładu wnieśli hutnicy ze Śląska. Pierwszy wytop surówki odbył się 5 czerwca 1947 roku. Na uroczyste otwarcie przybył prezydent Polski - Bolesław Bierut. Odbyła się Msza Św., podczas której poświęcono wielkie piece. Nagrodzono finansowo pracowników zarówno fizycznych, jak i umysłowych, za ich wkład w odbudowę zakładu. Stefan Borek był jednym z przodowników pracy, który otrzymał nagrodę pieniężną z rąk Bolesława Bieruta. W roku 1948 wyprodukowano 60 tys. ton surówki. W latach następnych zakład był rozbudowywany. Stopniowo uruchamiano poszczególne wydziały: Wydział Wielkich Pieców, Wydział Mechaniczny, Wydział Elektryczny, Wydział Transportu, Wydział Budowlany, Wydział Konstrukcyjny, Wydział Kontroli Technicznej, Laboratorium, Dział Gospodarczy, Magazyn, Garaż. Nad wydatkami czuwał Dział Księgowości i Dyrekcja Huty „Szczecin”. Huta „Szczecin” funkcjonowała pod patronatem Gliwickich Zakładów Hutniczych, później Zjednoczenia Hutnictwa Żelaza i Stali. W 1950 roku Huta „Szczecin” stała się samodzielnym zakładem produkcyjnym, do którego w roku 1960 przyłączono pobliską cementownię „Przemko“. W roku 1972 Huta świętowała jubileuz 25-lecia istnienia. W tymże roku otworzono Poligonowy Wydział Konstrukcji Stalowych, który produkował konstrukcje hal fabrycznych dla dużych zakładów przemysłowych w Polsce (m.in. dla Nowej Huty, Huty „Katowice”, Zakładów Koksochemicznych w Zdzieszowicach). Produkowano elementy do platform wiertniczych dla Norwegii. Huta dawała zatrudnienie nie tylko okolicznym mieszkańcom, ale i przybyłym z innych miast. Większość pracowników stanowili Polacy przybyli na Ziemie Odzyskane z przedwojennych Kresów Polski i z Polski Centralnej, którzy od lat powojennej młodości przepracowali tu całe życie, świętując w roku 1977 jubileusz 30-lecia pracy i uzyskując tytuły Zasłużonego w 30-leciu Huty „Szczecin” .


W Hucie „Szczecin” produkowano surówkę odlewniczą najwyższej jakości w Europie z rudy żelaza, początkowo przywożonej ze Szwecji, a w późniejszym okresie z Krzywego Rogu - dawny ZSRR. Także żużel granulowany, mączkę żużlową, cement i koks. W końcowej fazie działalności huta liczyła ok.1600 pracowników fizycznych wraz z pracownikami przyłączonej cementowni, w tym ok. 200 pracowników umysłowych. Do 19 grudnia 1995 roku huta była przedsiębiorstwem państwowym.


Huta „Szczecin” posiadała schron pod Wielkimi Piecami wraz zapasami butelkowanej wody pitnej oraz suchych produktów żywnościowych, systematycznie wymienianych zgodnie z terminem przydatności do spożycia. Jako obiekt strategiczny stanowiła tzw. białą plamę na mapie. Zakład posiadał stołówkę pracowniczą, własne ujęcie wody pitnej, łaźnię, dobrze zaopatrzony kiosk z produktami spożywczymi na terenie produkcyjnym. Pracownicy otrzymywali przydziałowe mleko, napoje, mydło i ręczniki - pracownicy fizyczni, długopisy i herbatę - pracownicy umysłowi, deputat węglowy lub koksowy - wszyscy zatrudnieni. Prężnie działał Dom Kultury Huty „Szczecin” przy ul. Kościelnej 51, hutnicza orkiestra dęta, Zespół Pieśni i Tańca, a także przedszkole. Dom Kultury Huty „Szczecin” w Stołczynie tętnił życiem pod kierunkiem artystycznym Zdzisława Króla, który przez wiele lat prowadził również Zespół Pieśni i Tańca popularnego Klubu SPBM n-1 oraz był autorem licznych melodii. Autorami tekstów była grupa szczecińskich literatów, takich jak Ryszard Liskowacki, Andrzej Dzierżanowski, Władysław Wojciechowski. Choreografem był Józef Kacamon, który później prowadził choreografię dla zespołu Dzieci ze Skolwina. Huta patronowała okolicznemu żłobkowi i dwóm szkołom w dzielnicy: Szkole Podstawowej nr 9 im. kmdra ppor. Jana Grudzińskiego przy ul. Dąbrówki 10 i nieistniejącej już Szkole Podstawowej nr 68 im. Książąt Pomorskich w Szczecinie. Patronat zakładu, co do obu tych szkół, był obfity w dary i odbijał się szerokim echem w miejscowej prasie. Na przykład Kurier Szczeciński z dnia 01.05.1964 roku podaje, że hutnicy wyposażyli Szkołę Podstawową nr 9 im. kmdra ppor. Jana Grudzińskiego w Szczecinie w nowoczesny gabinet dentystyczny, przeznaczony dla uczniów w celach leczniczych i profilaktycznych. W Hucie funkcjonowała wysoko rozwinięta pomoc socjalna w zakresie kasy zapomogowo - pożyczkowej, wypoczynku letniego dla pracowników i kolonii letnich oraz obozów wędrownych dla ich dzieci. W latach 1962-1973 pod patronatem Zjednoczenia Hutnictwa Żelaza i Stali zakład prowadził Kolonie Letnie Huty „Szczecin” w Podgrodziu nad Zalewem Szczecińskim oraz Kolonie Letnie Huty „Szczecin” w Dziwnowie przy ulicy Kaprala Koniecznego 3, a także wczasy pracownicze w Świnoujściu. Pracownicy zakładu podejmowali czyny społeczne na rzecz dzielnicy.

Huta w latach 60.



Proces przemian własnościowych

Akcje Huty „Szczecin”, Szczecin 1995 rok

Gdy nastąpił proces przemian własnościowych w kraju, Hutę „Szczecin” przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. W 1996 roku zakład został sprywatyzowany. Od 2004 roku właścicielem Huty „Szczecin” SA był Kronospan. W 2005 roku, gdy produkcja stali w Szczecinie okazała się nieopłacalna, Huta „Szczecin” przestała pracować. Pracę straciło wówczas 120 osób. Następnie zakład kilka razy uruchamiano ponownie. Jednak w 2008 roku, gdy zakład okazał się nierentowny, rozpoczęto jego rozbiórkę. W roku 2011 teren byłej Huty „Szczecin” był administrowany przez TERMINAL PRZEŁADUNKOWY KRONO-CHEM Sp. z o.o. (spółkę grupy Kronospan), która świadczyła usługi przeładunkowe towarów masowych, oraz przeładunki i magazynowanie metanolu.

Obecnie na tym terenie istnieje Alfa Terminal Szczecin Spółka z o.o.

Dyrektorzy Naczelni

  • 1946 - 1947 Eugeniusz Makowski
  • 1947 - 1947 Jan Sławiński
  • 1947 - 1948 Jan Krajewski
  • 1948 - 1949 Zygmunt Ostrowski
  • 1949 - 1950 Wacław Witkowicz
  • 1950 - 1952 Jan Szwajda
  • 1952 - 1958 Bogdan Januszkiewicz
  • 1958 - 1958 Jan Szylak
  • 1958 - 1964 Jan Michalski
  • 1964 - 1983 Stefan Kijak
  • 1983 - 1987 Stanisław Bogdan
  • 1987 - 1992 Władysław Fenczak
  • 1992 - 1994 Jan Zienkowicz
  • 1994 - 1996 Edward Gardocki



Prezesi Zarządu

  • 1995 - 1997 Emil Wąsacz
  • 1997 - 2001 Andrzej Leszczyński
  • 2001 - 2003 Halina Trzcińska
  • 2003 - Marek Leśniak





Jubilaci w 25-leciu Huty „Szczecin” (1947–1972)

Jubilaci 25 lat pracy w Hucie „Szczecin” (1947–1972)




Kolejność wg tableau: M.Nasternak, H.Mrówczyńska, S.Długosz, E.Cimek, S.Muzyczek, W.Łada, S.Wasilewski, J.Struszczyk, B.Utlik, K.Durdyn, G.Kaczmarczyk, S.Marcikiewicz, J.Dołęga, J.Idzikpwski, S.Świstelnicki, E.Kowalewski, J.Balcerowski, F.Awgul, P.Sałamaj, J.Rząd, S.Cesarz, H.Stencel, J.Orlof, A.Kulesz, P.Rubacki, W.Wojtczak, E.Sałamaj, S.Knopczyk, S.Buda, W.Petluk, H.Hetmanowski, H.Ludwig, P.Życiniec, K.Dorenda, A.Butrymowicz, W.Paszkiewicz, I.Kuberski, A.Pawłowski, W.Bandura, Z.Wiergoliński, B.Miśkow, B.Łukasiewicz, S.Kądziela, T.Górecki, L.Przywara, L.Klimek, B.Waszuk, S.szafarz, M.Prusiński, A.Downarowicz, B.Rudż, P.Musiałowski, J.Baranowski, K.Leszczyński, J.Rubniak, F.Szramba, J.Basara, T.Sałamaj, A.Wojtyła, K.Marczak, S.Wojtaszek, B.Lecynowski, F.Pawłowski, K.Gellert, S.Pawlak, M.Wojtkowiak, B.Czurko, B.Latkowski, M.Strzelewicz, M.Wujda, B.Korzec, W.Marucha, A.Białek, J.Samochwał, W.Smoługa, M.Tamborski, Cz.Tomski, A.majewski, M.Wiergoliński, E.janiszewski, A.Borkowski, P.Szwyd

Prawy górny róg: inż.S.Kijak - Dyrektor Naczelny, St. Wołejko - Przew. Rady Robotniczej, E.Golik - Przew. Rady Zakładowej




Zasłużeni w 30-leciu Huty „Szczecin”



Odznaka Zasłużonego Pracownika Huty Szczecin (1978)
Zasłużeni 30 lat pracy w Hucie „Szczecin (1947–1977)


Tytuł Zasłużonego w 30-leciu Huty „Szczecin” to wielkie wyróżnienie w nagrodę za wkład pracy przy odbudowie i rozbudowie zakładu. Zasłużeni Pracownicy nie podlegali kontroli czasu pracy i byli zwolnieni z odbijania karty pracy. Z okazji 30-lecia istnienia Huty „Szczecin” zorganizowano uroczystą akademię w Domu Kultury Huty „Szczecin” i wydano okolicznościowe tableau.

Tytuł Zasłużonego w 30-leciu istnienia Huty „Szczecin” otrzymali (kolejność wg zapisu na tableau): J.Balcerowski, T.Sałamaj, J.Struszczyk, H.Hetmanowski, W.Łada, St.Buda, M.Sałamaj, I.Korzec, St.Filipowski, P.Zarzycki, A.Pawłowski, K.Geller, A.Janiszewski, E.Kowalewski, St.Muzyczak, M.Klecha, W.Stencel, M.Wujda, St.Kądziela, A.Butrymowicz, F.Pawłowski, B.Łukasiewicz, E.Sałamaj, W.Patluk, P.Misiałowski, W.Smoługa, P.Rubacki, A.Kulesz, J.Baranowski, S.Szafarz, F.Ludwik, St.Marcinkiewicz. Zarząd: mgr H.Szczepanek - I Sekretarz KZ PZPR, I.Golik - Przewodniczący Rady Zakładowej oraz inż. Stefan Kijak - Naczelny Dyrektor Huty „Szczecin” w latach 1964 - 1983.





Załoga a sentymenty



Huta „Szczecin” dawała ludziom pracę i poczucie bezpieczeństwa. Obok hali wydziału zajmującego się konserwacją i techniką przedsiębiorstwa załoga ustawiła zabytkowy parowóz serii TKh o numerze 3877 zbudowany w 1958 roku w Fabryce lokomotyw im. Feliksa Dzierżyńskiego w Chrzanowie. Lokomotywa służyła robotnikom do czasu zakupu wielkich lokomotyw. Wagoniki taśmowo transportowały surowce do wytopu surówki na szczyt Wielkich Pieców. Obecnie odnowiona lokomotywa Tkh nr 3877 o nazwie Huta Szczecin 6 i wagoniki nr 5 i 6 znajdują się na terenie Alfa Terminal Szczecin, (stan z 2016 r.)



Galeria pamiątek po Hucie „Szczecin”

Środki trwałe



Sprawy kadrowe i socjalne



Pamiątki okolicznościowe



Współpraca ze środowiskiem i sponsoring



Fotografie



Huta „Szczecin” w lokalnej prasie



Ciekawostki



Bibliografia

Inne

  • Rozmowa z Zasłużonym Pracownikiem Huty „Szczecin” - Wandą Ładą
  • Rozmowa z długoletnim pracownikiem Huty „Szczecin” - Wiesławem Zawiślakiem





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Ewa Bączkowska