Sołtysi Szczecina

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sołtysi Szczecina – w średniowieczu sołtys (średn. łac. scultetus; niem. Schultheiss) oznaczał osobę sprawującą władzę, w tym sędziowską, w imieniu pana feudalnego, na którego ziemi zakładano lub lokowano miejscowość (wieś lub miasto) na tzw. prawie niemieckim. W przypadku Szczecina był to pierwszy przedstawiciel tworzącego się samorządu miasta, który został ustanowiony wraz z nadaniem Szczecinowi praw miejskich w 1243 roku, przez Barnima I. Pierwszym sołtysem Szczecina, wyznaczonym jeszcze przed 1243, wymieniany jako „zasadźca miasta” (organizator ostatecznej lokacji na prawie magdeburskim), był prawdopodobnie Werner Barvoth.

Od siedziby tego urzędu wywodzi się nazwę ul. Sołtysiej na Starym Mieście, przy której mieszkali pierwsi sołtysi szczecińscy (nieistniejąca parcela nr 20 przy w nieistniejącej obecnie dolnej części ulicy Sołtysiej).

Szczeciński sołtys, stojąc na czele gminy miejskiej – równocześnie reprezentował wobec niej interesy Książąt Pomorskich. Sołtysi przewodniczyli także sądowi ławniczemu, czerpiąc z tego odpowiednie dochody.

Była to funkcja dziedziczna w rodzie Barvothów do końca XIII wieku. Do uposażeń sołtysów, jako lenników książęcych, należały także nadziały ziemi ornej, opłaty z jatek (rzeźni), młynów, karczem i czynszów miejskich. Funkcja sołtysa mogła być dzielona pomiędzy różne osoby (była traktowana na podobieństwo praw majątkowych).

W 1319 roku, po próbie wykupu sołectwa od księcia Ottona I i złożeniu przez sołtysów przysięgi wierności radzie miejskiej – sołtys został zastąpiony wybieralnym wójtem miejskim, który posiadał zbliżone do sołtysich uprawnienia i obowiązki.

Sołtysi Szczecina

Zobacz też

Źródła

  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T2 (P-Ż), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 2000, s.350, ISBN 83-87341-45-2
  • Tadeusz Białecki (red.): Encyklopedia Szczecina, T1 (A-O), Wyd. US-Instytut Historii, Szczecin 1999, s.77-78, 139, ISBN 83-87341-45-2



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak