Tadeusz Rajkowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tadeusz Rajkowski (1910-1992) – scenograf

STRONA W BUDOWIE

Życiorys

Tadeusz Rajkowski (ps. Tadeusz Rawicz) urodził się 3 września 1910 roku w Lublinie w rodzinie aktorskiej. Jego rodzicami byli Tadeusz Rajkowski (1880-1941) i Hanna (Anna) z d. Rehman (1888-1966), nosząca także pseudonim artystyczny Hanna Pomian. Jego starszy brat, Bolesław (1909-1994), był plastykiem, dziennikarzem, redaktorem naczelnym „Kuriera Szczecińskiego”.

Uczęszczał kolejno do gimnazjów w Kielcach, Krakowie i w Brześciu n. Bugiem. Po zdaniu egzaminu maturalnego w 1928 roku, sporadycznie wykonywał prace scenograficzne i kreślarskie w teatrze swojego ojca. W latach 1931-1933 służył w Marynarce Wojennej w Pińsku. Po okresie bezrobocia, w 1935 roku został zaangażowany do Teatru Objazdowego Tadeusza Pilarskiego z siedzibą w Krakowie. Lata 1936-1938 spędził w Teatrze Krakowsko-Podhalańskim, którym kierował jego ojciec. Równocześnie zajmował się grafiką reklamową (Warszawa, Brześć n. Bugiem).

Brał udział w kampanii wrześniowej, walcząc w Samodzielnej Grupie Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga. Po dostaniu się do niewoli niemieckiej został wywieziony w głąb Rzeszy, gdzie do zakończenia wojny pracował jako robotnik przymusowy. W 1945 roku powrócił do Polski.

Od 1946 roku w Szczecinie. W latach 1946-1947 pracował jako kreślarz w Zjednoczeniu Stoczni Polskich. Dodatkowo był zatrudniony jako dekorator w „Społem”. Na szczecińskiej scenie zadebiutował w czerwcu 1947 roku scenografią do Ciotki Karola Brandona Thomasa w reż. Jana Czabanowskiego w Teatrze Małym Zbigniewa Lubasa. W latach 1947-1948 był zatrudniony w Teatrze Komedia Muzyczna (późn. Teatr Polski). Stworzył tu scenografie i dekoracje do 22 przedstawień. Po raz ostatni w Szczecinie zaprezentował scenografię do sztuki Wiele hałasu o nic Williama Shakespeare'a w reż. Zbigniewa Sawana, który obejmował dyrekcję Państwowego Teatru Polskiego.

W 1950 roku wyjechał do Jeleniej Góry, gdzie został zaangażowany do Państwowego Teatru Dolnośląskiego. Ze sceną tą związany był do 1966 roku. Stworzył scenografie do przeszło 50 przedstawień, w tym wiele we współpracy z Anną Szeligą, m.in. do Klubu kawalerów Michała Bałuckiego, Eugeniusza Oniegina Aleksandra Puszkina, Pastorałki Leona Schillera, Romeo i Julii Williama Shakespeare'a, Wilków w nocy Tadeusza Rittnera. Kilka przedstawień zrealizował z reżyserem Henrykiem Lotarem, z którym wcześniej współpracował w Szczecinie. W 1958 roku zainicjował przy Miejskim Domu Kultury w Jeleniej Górze działalność dziecięcego teatrzyku kukiełkowego, którym kierował do 1962 roku.

W sez. 1966/67 został zastępcą dyrektora Teatru im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. Później przeniósł się do Teatru Polskiego we Wrocławiu, gdzie był asystentem scenografa (1967-1969). Współpracował także z teatrami w Zittau i w Görlitz w Niemieckiej Republice Demokratycznej (1966-1968).

Od 1970 roku pracował w Teatrze Dramatycznym w Wałbrzychu. Początkowo jako scenograf, a później jako zastępca dyrektora (1971-1973). Do najciekawszych prac scenograficznych zalicza się Żeglarza Jerzego Szaniawskiego, Zakładników Ivana Bukovcana, Pepsie Pierre'a Edmonda Victora.

Sporadycznie współpracował z teatrami w całej Polsce, m.in. z Teatrem Zagłębia w Sosnowcu (1957), Teatrem im. Adama Mickiewicza w Częstochowie (1959), Teatrem Ziemi Krakowskiej im. Ludwika Solskiego w Tarnowie i Teatrem Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu (1968).

W 1957 roku zdał eksternistyczny egzamin dyplomowy na Wydziale Scenografii krakowskiej Akademii Sztuk Plastycznych. W latach 1973-1975 był wykładowcą scenografii w Ognisku Plastycznym w Opolu.

Członek ZASP-SPATiF od listopada 1957 roku.

Ostatnie lata życia spędził w Kotórzu Małym w woj. opolskim, gdzie zmarł 27 grudnia 1992 roku.

Teatr (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyser Rodzaj twórczości Teatr Data premiery
Ciotka Karola Tomash Brandon Jan Czabanowski scenografia Teatr Mały Zbigniewa Lubasa 19 czerwca 1947
Rozdroże miłości Jerzy Zawieyski Artur Młodnicki dekoracje Komedia Muzyczna 20 września 1947
Moralność pani Dulskiej Gabriela Zapolska Artur Młodnicki scenografia Komedia Muzyczna 4 października 1947
Cień Dario Niccodemi Gustaw Rasiński scenografia Teatr Polski 18 października 1947
Ożenek Mikołaj Gogol Franciszek Rychłowski dekoracje Teatr Polski 8 listopada 1947
Cały dzień bez kłamstwa James Montgomery Zespół scenografia Teatr Polski 22 listopada 1947
Głupi Jakub Tadeusz Rittner Franciszek Rychłowski dekoracje Teatr Polski 13 grudnia 1947
Krawiec w zamku Paul Armont, Leopold Marchand Artur Młodnicki dekoracje Teatr Polski 6 stycznia 1948
Człowiek za burtą Antoni Cwojdziński Wacław Ścibor Teatr Polski styczeń 1948
Przyjaciel nadejdzie wieczorem Jacques Companeez, Yvan Noe Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 31 stycznia 1948
Droga do źródeł Tadeusz Perkitny Artur Młodnicki scenografia Teatr Polski 20 lutego 1948
Mąż i żona Aleksander Fredro Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 2 marca 1948
Ósma żona Sinobrodego Alfred Savoir właść. Alfred Poznański Artur Młodnicki dekoracje Teatr Polski 6 marca 1948
Dar poranka Giovacchino Forzano Wacław Ścibor scenografia Teatr Polski 28 marca 1948
Świt, dzień i noc Dario Niccodemi Wacław Ścibor dekoracje Teatr Polski 29 marca 1948
Ładna historia Gaston Armand de Caillavet, Etienne Rey, Robert de Flers Wacław Ścibor dekoracje Teatr Polski 15 kwietnia 1948
Widowisko Sartre`owskie (Ladacznica z zasadami; Przy drzwiach zamkniętych) Jean-Paul Sartre Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 5 maja 1948
Ojczyzna na trasie (Trasa) Kazimierz Barnaś Karol Zbyszkowski dekoracje Teatr Polski 29 maja 1948
Pani prezesowa Maurice Hennequin, Pierre Veber Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 12 czerwca 1948
Sprawa Moniki Maria Morozowicz-Szczepkowska Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 30 czerwca 1948
Egzotyczna kuzynka Louis Verneuil Zespół dekoracje Teatr Polski 17 lipca 1948
Grube ryby Michał Bałucki Władysław Stoma dekoracje Teatr Polski 14 września 1948
Strzały na ulicy Długiej Anna Świrszczyńska Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 2 października 1948
Niewinni winowajcy Aleksander Ostrowski Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 29 października 1948
Roztwór profesora Pytla Bruno Winawer Henryk Lotar dekoracje Teatr Polski 4 grudnia 1948
Wiele hałasu o nic William Shakespeare Zbigniew Sawan wykonanie scenografii wg projektu Wojciecha Zamecznika Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Polski) 22 stycznia 1949
Wiele hałasu o nic William Shakespeare Zbigniew Sawan (gościnnie) wykonanie scenografii wg projektu Wojciecha Zamecznika Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 25 października 1956



Ciekawostki

  • Razem z bratem Bolesławem i z Marianem Kwintkiewiczem był współautorem ilustracji do książki Czesława Piskorskiego Zabytki piastowskiego Szczecina (Spółdz. Wyd. Polskie Pismo i Książka, 1947)



Bibliografia

Inne źródła




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz