Maria Bakka

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Bakka
aktorka, reżyserka
brak zdjecia
brak zdjecia
(fot. Andrzej Bogusz)
Data urodzenia 9 marca 1922
Miejsce urodzenia Warszawa
Data śmierci 31 grudnia 2024
Miejsce śmierci Szczecin


Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego

Maria Bakka (1922-2024) – aktorka, reżyserka

Życiorys

Maria Bakka (także Maria Bakka-Gierszanin) urodziła się 9 marca 1922 roku w Warszawie w rodzinie inteligenckiej. Jej ojciec był malarzem, matka nauczycielką języka polskiego.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie. Dzięki wstawiennictwu Zofii Mrozowskiej, którą poznała jeszcze w szkole średniej, dostała się na konspiracyjne zajęcia Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej. Tu studiowała aktorstwo m.in. pod kierunkiem Zofii Małynicz, Juliusza Osterwy i Mariana Wyrzykowskiego. Po wybuchu powstania warszawskiego wyjechała do Krakowa, gdzie kontynuowała naukę na tajnych kompletach.

Po zakończeniu wojny rozpoczęła pracę w Studiu przy krakowskim Teatrze Starym. W dniu 25 lipca 1945 roku zdała pierwszy w Polsce eksternistyczny egzamin aktorski. Na scenie zadebiutowała rolą Wichny w Jeńcach Lucjana Rydla w reżyserii Wandy Siemaszkowej i Władysława Woźnika w objazdowym Teatrze Ziem Zachodnich. Z przedstawieniem tym występowała także w terenie.

Kolejno występowała w teatrach: Miejskim im. Juliusza Słowackiego w Opolu (sez. 1946/47), Dramatycznym Marynarki Wojennej w Gdyni (1946/47), Ziemi Lubuskiej im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim (1947/48), Miejskim w Bydgoszczy (1948/49), Polskim w Bielsku-Cieszynie (1949-1953), i w Dramatycznych (Polski, Komedia, Nowy) w Poznaniu.

W 1959 roku, wraz z drugim mężem, aktorem Bohdanem Gierszaninem, wyjechała do Szczecina. Tu została aktorką Państwowych Teatrów Dramatycznych, w których grała do reorganizacji placówki w 1975 roku. Od 1976 roku występowała w Teatrze Polskim. Współpracowała również z Teatrem Krypta i Teatrem „13 Muz”. Mimo przejścia na emeryturę w 1984 roku, nadal grywała gościnnie niewielkie role, m.in. w Weselu Stanisława Wyspiańskiego i w Czarownicach z Salem Arthura Millera. W kwietniu 1986 roku wspólnie z Ryszardem Markowem, w studiu przyzakładowej rozgłośni radiowej Stoczni „Gryfia”, nagrała montaż poetycko-muzyczny Stworzę dla was obraz nowy, oparty na tekstach Tadeusza Różewicza i Ryszarda Liskowackiego. Program ten został wyemitowany 25 kwietnia w ramach wspólnych obchodów 41 rocznicy wyzwolenia Szczecina i święta pierwszomajowego.

Była najstarszą czynną zawodowo aktorką Szczecina i jedną z najstarszych aktorek w Polsce. W 2002 roku nawiązała kontakt z reżyserką Tatianą Malinowską-Tyszkiewicz. Efektem współpracy była rola Matki w sztuce Komandor dziś nie przyjdzie (2002) oraz tytułowa rola Erzi Orban w specjalnie dla aktorki zaadaptowanym monodramie Orbanowa Istvána Örkény. Początkowo sztukę tę wystawiono w Teatrze „13 Muz” (2004), a w związku z dużym powodzeniem, jakim się cieszyła, wznowiono w Teatrze Kameralnym (2006). W marcu 2010 roku artystka świętowała jubileusz 65-lecia pracy artystycznej.

Współpracowała z lokalną rozgłośnią Polskiego Radia i z ośrodkiem telewizyjnym. Sporadycznie reżyserowała i występowała w filmie.

Uczestniczyła w amatorskim ruchu artystycznym Szczecina. Prowadziła m.in. zespół dziecięcy przy Klubie Spółdzielców i Domu Kultury Spółdzielców oraz zespoły teatralne przy szpitalach. Współpracowała z Towarzystwem Wiedzy Powszechnej, dając prelekcje i prowadząc wykłady w szkołach na temat teatru.

Pierwszym mężem aktorki był Roman Seniuk, scenograf teatralny. Ze związku z Bohdanem Gierszaninem miała syna Jana.

Zmarła 31 grudnia 2024 w Szczecinie.

Działalność artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Doradca królewski Kuo Mo-Żo Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Kobieta Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 października 1959
Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka) Tadeusz Kwaśniewski Jerzy Sobieraj obsada aktorska Matka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 17 listopada 1959
Widok z mostu Arthur Miller Józef Gruda obsada aktorska Beatrycze Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 27 lutego 1960
Kram z piosenkami Leon Schiller Barbara Fijewska obsada aktorska Matka; Panna respektowa; Pani Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 września 1960
Dwie barwy krwi Harald Hauser Tadeusz Żuchniewski obsada aktorska Marta Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 listopada 1960
Klątwa Stanisław Wyspiański Zbigniew Roman obsada aktorska Matka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 7 kwietnia 1961
Sto dni małżeństwa Marta Gergely Zdzisław Tobiasz obsada aktorska Tesia Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 czerwca 1961
Złoty cielak Ilja Ilf, Jewgienij Pietrow Andrzej Makarewicz obsada aktorska Kobieta w zapasce Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 8 września 1961
Kordian Juliusz Słowacki Ryszard Sobolewski obsada aktorska Głos bliższy; Imaginacja Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 stycznia 1962
Umierają dobrzy ludzie... Ryszard Liskowacki Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Marta Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 maja 1962
Wesele Stanisław Wyspiański Józef Gruda obsada aktorska Gospodyni Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 18 stycznia 1963
Mężczyzna Gabriela Zapolska Zbigniew Roman obsada aktorska Julka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 29 maja 1963
W kręgu podejrzeń Robert Thomas Ewa Kołogórska obsada aktorska Gaby Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 listopada 1963
Ania z Zielonego Wzgórza Lucy Maud Montgomery Halina Koman-Dobrowolska obsada aktorska Maryla Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 2 października 1964
Rzecz o ludziach (montaż poetycki z okazji rocznicy Rewolucji Październikowej) Konstanty Treniew, Wsiewołod Wiszniewski, Nikołaj Pogodin, Michaił Bułhakow, Isaak Babel Zdzisław Krauze obsada aktorska Lubow Teatr Krypta (Sala Szwedzka) 2 listopada 1964
Balladyna Juliusz Słowacki Maria Straszewska obsada aktorska Matka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 13 marca 1965
Przychodzę opowiedzieć Jerzy Broszkiewicz Hieronim Konieczka obsada aktorska Matka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 maja 1965
Prometeusz w okowach Ajschylos Zdzisław Krauze obsada aktorska Teatr Krypta 27 września 1965
Dziady Adam Mickiewicz Jan Maciejowski obsada aktorska Pani Rollison; Sowietnikowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 marca 1966
Mordercy i świadkowie Tadeusz Polanowski Jan Maciejowski obsada aktorska Pani Oswald Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 czerwca 1966
Trzy monologi (Apologia Orfeusza, śpiewaka i błazna rodem z Francji, syna królewskiego; Modlitwa Heloizy, kochanki Piotra Abelarda, kanonika i teologa; Wielkie kazanie księdza Bernarda) Leszek Kołakowski Bohdan Gierszanin obsada aktorska Heloiza Teatr Krypta 3 października 1966
Jesienny ogród Lillian Hellman Jan Maciejowski obsada aktorska Carrie Ellis Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 17 lutego 1967
Przygoda z Vaterlandem Leon Kruczkowski Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Daubmannowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 maja 1967
Dom kobiet Zofia Nałkowska Ewa Kołogórska obsada aktorska Tekla Bełska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1967
Śmierć na Wybrzeżu Artemidy Roman Brandstaetter Zdzisław Krauze obsada aktorska Teatr Krypta 27 listopada 1967
Hedda Gabler Henrik Ibsen Maryna Broniewska obsada aktorska Julia Tesman Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 12 maja 1968
Królowa przedmieścia Konstanty Krumłowski Ewa Kołogórska obsada aktorska Uderska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1968
Dziś do ciebie przyjść nie mogę Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki Ireneusz Kanicki obsada aktorska (gościnnie) obsada aktorska m.in. w etiudach: Matka Państwowy Teatr Muzyczny 12 kwietnia 1969
Królowa Śniegu Eugeniusz Szwarc Jowita Pieńkiewicz obsada aktorska Babunia Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 7 listopada 1969
Po górach, po chmurach Ernest Bryll Jowita Pieńkiewicz obsada aktorska Owca Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 8 lutego 1970
Jadzia wdowa Ryszard Ruszkowski Henryk Tadeusz Czarnecki obsada aktorska Hortensja Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 9 lipca 1970
Posłuchajcie (wieczór kulturalny) różni autorzy Bohdan Gierszanin obsada aktorska Klub Młodych „Nad Odrą” 22 listopada 1970
Wieczór zbrodniarzy (program rozrywkowy) obsada aktorska Klub Młodych „Nad Odrą” 26 listopada 1970
Rewizor Mikołaj Gogol Jitka Stokalska obsada aktorska Żona podoficera Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 26 września 1971
Tu zrodził się trud (widowisko słowno-muzyczne z okazji XXX-lecia PPR) Jadwiga Adamowicz (scenariusz z wykorzystaniem wierszy m.in. K.K. Baczyńskiego, K.I. Gałczyńskiego, L. Pasternaka, W. Szymborskiej oraz dokumentów PPR) Janusz Marzec (inscenizacja), Bohdan Gierszanin (reżyseria) obsada aktorska Estrada Szczecińska 5 stycznia 1972
Panna Maliczewska Gabriela Zapolska Wojciech Jesionka obsada aktorska Michasiowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 5 lutego 1972
Powrót Odysa Stanisław Wyspiański Wojciech Jesionka obsada aktorska Euryklea Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 26 marca 1972
O niesfornym Jacku, który robił w jedni obcasem dziury (z cyklu: Spotkanie z bajką) obsada aktorska WDK Zamek (Sala Anny Jagiellonki) 23 kwietnia 1972
Pusta noc Andrzej Turczyński Jan Jeruzal obsada aktorska Teatr „13 Muz” 8 maja 1972
O Wypuczku i Wklęsiołku (z cyklu: Spotkanie z bajką) obsada aktorska WDK Zamek (Sala Anny Jagiellonki) 21 maja 1972
Romans z wodewilu Władysław Krzemiński Wojciech Jesionka obsada aktorska Walentowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 7 października 1972
Lubow Jarowaja Konstanty Trieniew Piotr Lwowicz Monastyrski (ZSRR) obsada aktorska Helena Gornostajewa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 grudnia 1972
Dzieci i wnuki Zofia Chądzyńska Ewa Kołogórska obsada aktorska Kobieta III Teatr Krypta 8 stycznia 1973
Kram z piosenkami Leon Schiller Barbara Fijewska obsada aktorska Dama; Gość; Matka; Pani Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 8 września 1973
Człowiek znikąd Ignatij Dworiecki Józef Gruda obsada aktorska Soniuszka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 lutego 1974
Awans Edward Redliński Maciej Englert obsada aktorska Wczasowiczka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 8 maja 1974
Wodewil warszawski Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień Czesław Staszewski obsada aktorska Wieczorkowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 19 października 1974
Czerwone pantofelki Paul Kester Jerzy Wąsowicz obsada aktorska Wytworna starsza pani Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 3 listopada 1974
Motyle są wolne Leonard Gershe Krzysztof Rotnicki obsada aktorska Pani Baker Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 stycznia 1975
Zabawa w koty István Örkény Jacek Gruca obsada aktorska Orbanowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 15 lutego 1975
Maria (monodram) Ireneusz Iredyński obsada aktorska Maria Klub MPiK „Ruch” 15 marca 1975
Yerma, czyli Bezpłodna Federico Garcia Lorca Maria Bakka reżyseria, obsada aktorska Teatr Krypta 25 października 1976
Ślub Witold Gombrowicz Krystyna Tyszarska obsada aktorska Katarzyna (Matka i Królowa) Teatr Polski 19 listopada 1976
Przedwiośnie Stefan Żeromski Janusz Bukowski obsada aktorska Matka Teatr Polski 12 marca 1977
Kartoteka Tadeusz Różewicz Jan Jeruzal obsada aktorska Tłusta kobieta Teatr Polski 25 maja 1977
Kopciuszek Irena Prusicka Ewa Kołogórska obsada aktorska Macocha Kopciuszka Teatr Polski 4 grudnia 1977
Pan Tadeusz Adam Mickiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Teatr Polski 4 lutego 1978
Starzec i strzała Nikoła Rusew Jan Błeszyński obsada aktorska Wiedźma Teatr Polski 18 listopada 1978
Dwór nad Narwią Jarosław Marek Rymkiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Marylka Teatr Polski 19 maja 1979
Egzamin Jan Paweł Gawlik Wanda Laskowska obsada aktorska Zemankowa, zwana „Czaplą” Teatr Polski 14 października 1979
Czerwony Kapturek Eugeniusz Szwarc Ewa Kołogórska obsada aktorska Babcia Teatr Polski (Dom Kultury „Korab” Stoczni im. A. Warskiego) 24 listopada 1979
Romeo i Julia William Shakespeare Janusz Bukowski obsada aktorska Niania Julii Teatr Polski 21 czerwca 1980
Szli i doszli wg książki Bose i obdarte Józefa Płomieńca i Antoniny Latoszek obsada aktorska Klub Międzynarodowej Prasy i Książki 27 kwietnia 1980
Łyżki i księżyc Emil Zegadłowicz Ryszard Major obsada aktorska Nauczycielka Teatr Polski 27 września 1981
Betleem polskie Lucjan Rydel Henryk Giżycki obsada aktorska Chłopka Teatr Polski 15 stycznia 1982
Inferno August Strindberg Zbigniew Wróbel obsada aktorska Margret, stara niania Rotmistrza Teatr Polski (Sala Prób) 27 lutego 1982
Starościna (monodram) Ryszard Schubert Sylwester Woroniecki obsada aktorska Teatr Krypta 23 sierpnia 1982
Miarka za miarkę William Shakespeare Irena Wollen obsada aktorska Mniszka Teatr Polski (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich) 3 grudnia 1982
Wdowy, czyli Jak go kochały? Akos Kertesz Zbigniew Wilkoński obsada aktorska Mama Teatr Polski (Sala Prób) 8 marca 1983
Ulisses Maciej Słomczyński wg Ulissesa Jamesa Joyce'a Wanda Laskowska obsada aktorska Rajfura Teatr Polski 24 marca 1983
O dwóch takich, co ukradli księżyc Bogusława Czosnowska na podst. powieści Kornela Makuszyńskiego Bogusława Czosnowska obsada aktorska Matka Teatr Polski 22 września 1983
Farfurka królowej Bony Anna Świrszczyńska Ewa Kołogórska obsada aktorska (gościnnie) Burmistrzowa Teatr Polski 6 grudnia 1984
Sługa Don Kiszota Wojciech Bąk Andrzej May obsada aktorska Teatr Polski 7 grudnia 1985
Życie jest snem Pedro Calderon de la Barca Andrzej May obsada aktorska Dama I Teatr Polski 27 marca 1987
Wesele Stanisław Wyspiański Janusz Józefowicz obsada aktorska Teatr Polski 2 września 2000
Czarownice z Salem Arthur Miller Jacek Bunsch obsada aktorska Rebeka Nurse Teatr Polski 6 kwietnia 2002
Komandor dzisiaj nie przyjdzie Grzegorz Walczak Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz obsada aktorska Matka Klub Garnizonowy (przedstawienie impresaryjne) 25 kwietnia 2003
Orbanowa István Örkény Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz obsada aktorska Orbanowa Teatr „13 Muz” 13 grudnia 2004
Zabawa w koty István Örkény Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz obsada aktorska Erzi Orban Teatr Kameralny 20 marca 2006
Gąska Nikołaj Kolada Anna Kękuś-Poks obsada aktorska Teatr Polski 10 listopada 2007
Dawno temu dziś Victor Lanoux Anna Kękuś-Poks obsada aktorska Babka Teatr Polski 7 listopada 2009
Sedinum, prochy & rock'n'roll Krzysztof Bizio Adam Opatowicz obsada aktorska Frau Block Teatr Polski 13 października 2012



Na scenie

  • Jako Katarzyna w Ślubie (1976) - fot. Jacek Fijałkowski
    Jako Katarzyna w Ślubie (1976) - fot. Jacek Fijałkowski
  • Maria Bakka prywatnie (1980) - fot. Andrzej Bogusz
    Maria Bakka prywatnie (1980) - fot. Andrzej Bogusz
  • Z Ryszardem Markowem w studiu SSR „Gryfia” podczas realizacji montażu poetycko-muzycznego Stworzę dla was obraz nowy (1986) - fot. Jan Cieślukowski
    Z Ryszardem Markowem w studiu SSR „Gryfia” podczas realizacji montażu poetycko-muzycznego Stworzę dla was obraz nowy (1986) - fot. Jan Cieślukowski



Radio

Tytuł słuchowiska / audycji Autor Reżyseria Adaptacja radiowa Forma twórczości Data pierwszej emisji
Serwal Danuta Hrechorowicz Alicja Maciejowska obsada aktorska 12 sierpnia 1965
Ksiądz Józef Baka i inni Bakowie (audycja kulturalna) Alina Głowacka, Halina Lizińczyk rozmówczyni 27 czerwca 1980
Małżeństwo Cecylii Loitz Małgorzata Duczmal Sylwester Woroniecki Halina Lizińczyk obsada aktorska 26 grudnia 1989
Mateczka altruistka Monika Pykiel Sylwester Woroniecki obsada aktorska 24 kwietnia 2000



Telewizja

Tytuł sztuki Autor Reżyseria Realizacja telewizyjna Rola Data premiery
Relacja Jerzy Wójcik Jerzy Wójcik Ryszard Zawidowski obsada aktorska 6 września 1976
Medea Eurypides Jerzy Wójcik (także adaptacja) Ryszard Zawidowski Stara kobieta 6 lutego 1978
Scenarzyści Maciej Zenon Bordowicz Andrzej May Ryszard Zawidowski Sąsiadka 13 lipca 1987



Nagrody i wyróżnienia



Odznaczenia



Bibliografia

Inne źródła





Autor opracowania: Andrzej Androchowicz


Źródło: „https://pomeranica.pl/wiki/index.php?title=Maria_Bakka&oldid=251646”