Juliusz Burski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Juliusz Burski
reżyser radiowy, telewizyjny i filmowy, scenarzysta, pedagog
brak zdjecia
fot. Tomasz Burski
Data urodzenia 14 listopada 1933
Miejsce urodzenia Równe
Data śmierci 29 lipca 1990
Miejsce śmierci Sokolov (Czechosłowacja)


Juliusz Burski (1933-1990) – reżyser radiowy, telewizyjny i filmowy, scenarzysta, pedagog

Życiorys

Juliusz Burski urodził się 14 listopada 1933 roku w Równem na Wołyniu. Był synem zawodowego oficera WP (major w lwowskim pułku obrony przeciwlotniczej), który po wzięciu do niewoli radzieckiej we wrześniu 1939 roku prawdopodobnie został zamordowany w okolicach Charkowa.

W czasie wojny wychowywał się w pobliżu klasztoru jezuitów w Warszawie. To sąsiedztwo miało duży wpływ na kształtowanie jego przyszłej osobowości. W 1951 roku zdał maturę w Liceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie. Z powodów ideologicznych nie został przyjęty na studia na Uniwersytecie Warszawskim. Po wyjeździe do Lublina studiował polonistykę na Wydziale Humanistycznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Na tym samym uniwersytecie studiował także filozofię. Studia polonistyczne ukończył w 1956 roku. Krótko pracował w Centralnym Zarządzie Teatrów. Od 1956 do 1958 roku był asystentem reżyserów Ireny i Tadeusza Byrskich, a także sekretarzem literackim w Teatrze im. S. Żeromskiego w Kielcach. W sezonie 1958/1959 związał się z Teatrami Dramatycznymi w Poznaniu. Współpracował także z tamtejszym Studenckim Teatrem Dramatycznym.

Na początku lat sześćdziesiątych przeniósł się do Szczecina. Artykuły o tematyce kulturalnej i recenzje drukował na łamach „Kuriera Szczecińskiego”. Należał do współorganizatorów Wojewódzkiego Domu Kultury (obecnie Zamek Książąt Pomorskich). Był jego dyrektorem. Za jego kadencji Zamek przeżywał okres świetności i stał się najważniejszą placówką kulturalną nie tylko Szczecina, ale i całego Pomorza Zachodniego. Wielkim zainteresowaniem cieszyły się spotkania zamkowe z zaproszonymi wybitnymi naukowcami i twórcami, m.in. z prof. Władysławem Tatarkiewiczem, dyrektorem Wawelu prof. Jerzym Szabłowskim, Julianem Przybosiem, Stefanem Kisielewskim, Stanisławem Różewiczem, Julianem Stryjkowskim, Zbigniewem Herbertem. Powstał także Teatr Krypta, działała lokalna grupa poetycka „Metafora”, organizowano ogólnopolskie i międzynarodowe wystawy plastyczne.

Po odmowie wstąpienia do PZPR został usunięty ze stanowiska. Podjął pracę w Rozgłośni Polskiego Radia w Szczecinie. Był zatrudniony w Wydziale Realizacji i Przygotowania Programu. Reżyserował i był realizatorem programów artystycznych. W ciągu dwóch lat zrealizował ponad 1200 audycji i słuchowisk radiowych. W 1964 roku został głównym reżyserem Ośrodka Telewizyjnego w Szczecinie. Wspólnie z Wiesławem Wodeckim zrealizował głośny cykl spektakli opartych na opowiadaniach Józefa Konrada Korzeniowskiego - Wieczory z Conradem. Emitowane w pasmie ogólnopolskim przedstawienia przyniosły twórcom w 1969 roku wyróżnienie w postaci Złotego Ekranu. Jako kierownik literacki współpracował również ze Studenckim Teatrem Politycznym w ostatnim roku jego działalności (spektakl Remanenty). Z okresu szczecińskiego pochodzi żartobliwe przezwisko Buliusz, które było wynikiem przejęzyczenia spikerki telewizyjnej.

W 1968 roku wyjechał do Wrocławia, gdzie został głównym reżyserem tamtejszego Ośrodka TV. Wyreżyserował wiele znaczących spektakli telewizyjnych, m.in.: Małego księcia A. de Saint-Exupéry'ego, Powrót Prozerpiny i Kochanków z Werony (debiut telewizyjny Mai Komorowskiej) J. Iwaszkiewicza, Braci Lautensack L. Feuchtwangera, Kandyda G.B. Shawa, Bar Świat B. Hrabala. Był również autorem sztuk i scenariuszy. Przez blisko 12 lat współtworzył i realizował cykl Z kamerą wśród zwierząt Hanny i Antoniego Gucwińskich.

Reżyserował także w teatrach dramatycznych, m.in. w Słupsku Lato w Nohant J. Iwaszkiewicza (1968), w Jeleniej Górze Tango S. Mrożka (1974). Z moskiewskiego Teatru na Tagance przeniósł na scenę jeleniogórską Tak tu cicho o zmierzchu B.Wasilewa (1975).

W 1976 roku przeniósł się do Warszawy. Został zastępcą głównego reżysera Teatru TV Jerzego Antczaka. Związał się także z kinematografią. Na początku lat siedemdziesiątych ukończył zaocznie reżyserię w łódzkiej PWSFiT. Magisterium uzyskał na podstawie pracy Język filmowy Krzysztofa Zanussiego. Wykładał filmoznawstwo na Uniwersytecie Śląskim na Wydziale Radia i Telewizji, w Łódzkiej Szkole Filmowej, w PWST w Warszawie, w Lublinie na KUL. Także za granicą, w Szwecji i Norwegii, za Kołem Polarnym na Lofotach. W latach 1978-1989 był kierownikiem literackim i scenarzystą zespołów filmowych „Nurt” i „Perspektywa”. Z wielkim zaangażowaniem oddał się pracy organizacyjnej i społecznej jako wiceprezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Był głównym animatorem i aktywnym uczestnikiem polsko-rosyjskiego seminarium filmowców i historyków, poświęconego odkłamywaniu wspólnej historii Polaków i Rosjan - najpierw w Moskwie, potem w Warszawie (1988).

Ciesząc się dużym prestiżem w środowisku, 1 września 1989 roku został wybrany przewodniczącym Komitetu Kinematografii. Uchodził za jej reformatora. Podjął próbę przekształcenia państwowej, odgórnie zarządzanej kinematografii, w mechanizm rządzący się prawami rynku, m.in. walczył o zrównanie w prawach producentów państwowych i prywatnych. Jedną z pierwszych decyzji było przekazanie zespołom filmowym pełnych uprawnień do zatwierdzania scenariuszy i przyjmowania gotowych filmów.

Jako reżyser i scenarzysta zrealizował film popularno-naukowy Goryle. Był bohaterem filmu dokumentalnego Andrzeja Titkowa Jeśli jest tu jego świat (1992), w którym wspominają go reżyserzy, aktorzy i bliscy współpracownicy, m.in. szczecińscy dziennikarze Alina Głowacka i Władysław Daniszewski oraz współrealizator Wieczorów z Conradem Wiesław Wodecki. Był wieloletnim członkiem i wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Filmowców Polskich (od 1977).

Pod pseudonimem Józef Gawron publikował w pismach drugiego obiegu, m.in. w „Tygodniku Mazowsze” i „w Kulturze Niezależnej”. Pisał także wiersze.

Miał córkę Dorotę i syna Tomasza (1959-2001), który był dziennikarzem „Gazety Wyborczej” i poetą.

Zmarł 29 lipca 1990 roku w górniczym szpitalu w Sokolovie nieopodal Karlovych Varów (Czechosłowacja), w czasie trwania festiwalu, na którym reprezentował film polski.

Twórczość telewizyjna i radiowa (Szczecin)

Burski Juliusz02.jpg
Burski Juliusz03.jpg

Spektakle i programy telewizyjne

Tytuł Autor Reżyseria Realizacja telewizyjna Data premiery
Miniatury (utwory z tomu Ciche trawy) Katarzyna Suchodolska Juliusz Burski 1965 - program ogólnopolski
Dzieci słońca Maksym Gorki Jan Maciejowski Juliusz Burski 18 lipca 1966 (Teatr Telewizji - transmisja „na żywo” z Teatru Współczesnego w Szczecinie)
Jeźdźcy do morza John Millinghton Synge Juliusz Burski 28 grudnia 1966 - program ogólnopolski
Tariki Wiesław Rogowski Juliusz Burski 22 lutego 1967 - program ogólnopolski
Morska nawigacyja do Lubeka Marcin Borzymowski Juliusz Burski Andrzej Androchowicz 11 czerwca 1967 - program ogólnopolski
Otello William Shakespeare Jan Maciejowski Juliusz Burski 11 sierpnia 1967 - widowisko przeniesione z Teatru Polskiego w Szczecinie w ramach IV Telewizyjnego Festiwalu Teatrów Dramatycznych
Ukryty sojusznik Joseph Conrad Juliusz Burski 29 grudnia 1967 - program ogólnopolski
Freja z Siedmiu Wysp Joseph Conrad Juliusz Burski Ryszard Zawidowski 8 marca 1968 - program ogólnopolski
Kramik z muzami (wyd. 30) Andrzej Androchowicz (scenariusz) Juliusz Burski 27 marca 1968 - program lokalny
Falk (Tajfun) Joseph Conrad Juliusz Burski Wiesław Wodecki 7 czerwca 1968 - program ogólnopolski
Murzyn z załogi „Narcyza” Joseph Conrad Juliusz Burski Ryszard Zawidowski 25 października 1968 - program ogólnopolski



Reportaże filmowe

  • 1967Miasto młodości i perspektyw, realizacja



Słuchowiska radiowe (reżyseria)

Tytuł słuchowiska Autor Adaptacja radiowa Data pierwszej emisji Godzina emisji
Freja z siedmiu wysp Joseph Conrad Juliusz Burski, Czesław Czerniawski 6 lipca 1962
Wiersze młodych poetów radzieckich Jewgenij Jewtuszenko, Swietłana Jewsiejewa, Bułat Okudżawa, Jewgenij Winokurow, Andriej Wozniesienski Henryk Piotrowski 9 października 1962
Dziś jest czas... (cykl: Teatr Minimum) Czesław Czerniawski 29 listopada 1962 16.15
Leonce i Lena Georg Buchner Juliusz Burski 17 grudnia 1962 19.25
Nigdzie nie można się schować (cykl: Teatr Minimum) Ewa Białous 22 grudnia 1962 16.15
Złoty zegar (cykl: Teatr Minimum) Bronisław Słomka 19 stycznia 1963
Jutrzejsze troski Czesław Czerniawski 3 czerwca 1963 19.50
Morze w poezji staropolskiej wiersze różnych autorów Zofia Burska 18 czerwca 1963 22.15
Dokąd prowadzą schody Czesław Czerniawski 29 czerwca 1963 11.30
Opowieść spod kaszanej baszty Czesław Czerniawski 12 sierpnia 1963 19.50
Czas dojrzewania Stanisław Wit Wiliński, Jolanta Frydrykiewicz, Adolf Momot, Ireneusz Krzysztof Szmidt Edward Balcerzan 10 września 1963 22.15
Spoza gór i rzek... Tadeusz Hołuj, Jerzy Putrament, Lucjan Szenwald, Adam Ważyk Edward Balcerzan 7 października 1963 22.15
Pasjans Edward Balcerzan 23 października 11.30
Sternicy wielkiej odysei wiersze różnych autorów Edward Balcerzan 9 listopada 1963 16.30
Wasilij Bykow (z cyklu: Oficyna księgarska) proza Wasilija Bykowa Czesław Czerniawski 16 listopada 1963 16.30
Fantazjowanie Edward Balcerzan 26 grudnia 1963
Co za przeklęty grat (z cyklu: Opowieści pięciu mórz) Czesław Czerniawski, Jerzy Pachlowski 30 grudnia 1963 16.30
Strach (z cyklu: Opowieści pięciu mórz) Herman Melville 22 lutego 1964 16.30
Wiersze Jolanty Frydrykiewicz Jolanta Frydrykiewicz Erazm Kuźma 3 kwietnia 1964 12.45
19 lat. Jeden z nich (z cyklu: Opowieści pięciu mórz) Czesław Czerniawski, Jan Papuga 4 kwietnia 1964 16.30
Nowe wiersze poetów szczecińskich Józef Bursewicz, Andrzej Dzierżanowski, Eliasz Rajzman, Helena Raszka, Ireneusz Krzysztof Szmidt 26 maja 1964
Jezioro łabędzie Michał Misiorny 7 lipca 1964
Prawda Czesław Czerniawski 28 lipca 1964 20.00
Wachta Jerzy Sawiuk 22 września 1964 20.00
W małych pokojach za barem Władysław Wojciechowski 21 listopada 1964 20.30
Biri-biri Stanisław Mioduszewski 8 grudnia 1964 20.00
Szlakiem wyzwolenia Czesław Czerniawski 24 grudnia 1964 16.15
Jutro, Sztorm, Strach, List Czesław Czerniawski 1964
Na tym i na tamtym brzegu Ryszard Liskowacki 26 kwietnia 1965 19.30
Ten, który przyszedł Bronisław Słomka 26 kwietnia 1965 16.05
10 w skali Beauforta Czesław Czerniawski 29 czerwca 1965 20.00
Tylko pan, kapitanie Bronisław Słomka 25 grudnia 1965
Latarnik z Out Skarries Włodzimierz Kaczmarek 3 maja 1966 16.15
Mgła Jerzy Sawiuk 10 lipca 1966 10.57
Billy Budd Czesław Czerniawski 25 grudnia 1966 11.00
Była już wiosna Czesław Czerniawski 30 kwietnia 1967 10.57
Portret wielkiego łowcy Wiesław Andrzejewski 1 listopada 1968 15.56
Zabójcy Ernest Hemingway Edward Balcerzan 8 grudnia 1968 19.00



Artykuły prasowe (wybór)



Nagrody



Ciekawostki

  • W sierpniowym numerze miesięcznika „Kino” z 1990 ukazał się ostatni, obszerny wywiad z Juliszem Burskim poświęcony sytuacji w polskiej kinematografii. Rozmowę w dniu 1 czerwca 1990 roku przeprowadziła Alina Madej (Nie chcę nikomu urządzać życia! Rozmowa z min. Juliuszem Burskim, przewodniczącym komitetu kinematografii, „Kino” 1990 nr 8, s. 28-31)



Bibliografia


Inne źródła

  • Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
  • Strona internetowa PWSFTviT w Łodzi



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz